Het Pantheon is zo’n plek waar je in Rome bijna vanzelf een keer uitkomt. Midden in het historische centrum, omringd door smalle straatjes, levendige piazza’s, eeuwenoude kerken en palazzi. Maar wie na een bezoek meteen doorloopt naar de volgende grote bezienswaardigheid, mist misschien wel het leukste deel.
Want juist rondom het Pantheon ligt ontzettend veel moois op loopafstand. Een Caravaggio die je zomaar in een kerk kunt bewonderen, een van de mooiste pleinen van Rome, verborgen binnenplaatsen, bijzondere musea en natuurlijk genoeg plekken om onderweg te stoppen voor een goede espresso, een lunch of een aperitivo.
In deze wandeling nemen we je mee langs 15 bijzondere plekken rond het Pantheon. Niet als een lijstje dat je zo snel mogelijk moet afvinken, maar als inspiratie om dit deel van Rome rustig te ontdekken. Kies er een paar uit, laat je onderweg afleiden door een mooi straatje en neem vooral de tijd — want juist daarin zit voor ons de charme van Rome.
Ispirato-tip: bewaar deze pagina voor je bezoek aan Rome. Vrijwel alle plekken in deze route zijn te voet vanaf het Pantheon te bereiken.
1. Begin bij het Pantheon zelf
Voordat we de straatjes rondom het Pantheon induiken, beginnen we natuurlijk bij het Pantheon zelf. Van buiten is het al indrukwekkend, maar stap vooral ook naar binnen. Pas daar zie je hoe bijzonder dit bijna tweeduizend jaar oude gebouw werkelijk is. Kijk omhoog naar de enorme koepel en de beroemde oculus, de ronde opening waardoor het daglicht rechtstreeks naar binnen valt.
Wat wij zo mooi vinden aan deze plek, is dat het Pantheon niet alleen een monument uit het oude Rome is. Het gebouw heeft eeuwen geschiedenis overleefd en wordt nog altijd gebruikt als kerk. Ook liggen hier onder anderen de schilder Rafaël en de eerste koningen van het verenigde Italië begraven.
Ispirato-tip: kom vroeg in de ochtend als je het Pantheon en Piazza della Rotonda wat rustiger wilt beleven. En neem daarna niet meteen de kortste route naar de volgende bekende bezienswaardigheid — vanaf hier begint juist onze wandeling.
Praktisch
📍 Piazza della Rotonda, Rome
🕘 Dagelijks 09.00–19.00 uur — laatste toegang 18.30 uur
🎟 Entree: €7 regulier | €2 voor 18–25 jaar | gratis onder 18 jaar
⛪ Omdat het Pantheon ook een basiliek is, kunnen tijden wijzigen vanwege vieringen.
→ Bekijk actuele openingstijden en officiële tickets
2. Wandel naar Piazza Navona
Vanaf het Pantheon wandel je in een paar minuten naar Piazza Navona, een van de mooiste en levendigste pleinen van Rome. De vorm van het plein verraadt nog altijd wat hier bijna tweeduizend jaar geleden lag: het Stadion van Domitianus, waar de Romeinen kwamen kijken naar atletiekwedstrijden.
De langgerekte vorm van het plein is geen toeval. Hier lag in de oudheid het Stadion van Domitianus, gebouwd in de eerste eeuw na Christus voor atletiekwedstrijden en andere sportieve spektakels. De huidige gebouwen rondom Piazza Navona volgen nog altijd grotendeels de contouren van dat Romeinse stadion.
En het bijzondere is: delen van het stadion liggen nog steeds onder het huidige straatniveau. Aan de noordzijde van Piazza Navona kun je de archeologische resten van het Stadio di Domiziano bekijken. Zo zie je ineens dat het Rome van vandaag letterlijk boven op het oude Rome is gebouwd.
Vandaag wordt het plein gedomineerd door drie fonteinen, waarvan Fontana dei Quattro Fiumi van Gian Lorenzo Bernini de absolute blikvanger is. Kijk vooral even goed naar de vier enorme rivierfiguren rondom de obelisk. Ze stellen de Donau, de Ganges, de Nijl en de Río de la Plata voor — vier grote rivieren uit de toen bekende werelddelen.
Maar Piazza Navona is voor ons vooral een plek om niet te snel doorheen te lopen. Wandel een rondje langs de fonteinen, kijk omhoog naar de gevels en de koepel van Sant’Agnese in Agone en zoek daarna een van de straatjes rondom het plein op. Daar wordt het al snel weer verrassend rustig.
Ispirato-tip: ga vroeg in de ochtend als je Piazza Navona bijna voor jezelf wilt hebben, of juist aan het einde van de middag wanneer het plein langzaam overgaat in de sfeer van de Romeinse avond.
Praktisch
📍 Piazza Navona, Rome
🚶 Vanaf het Pantheon: ongeveer 5 minuten lopen
🎟️ Het plein en de fonteinen zijn vrij toegankelijk
3. Ontdek een Caravaggio in Sant’Agostino
Vanaf Piazza Navona is het maar een paar minuten lopen naar de Basilica di Sant’Agostino in Campo Marzio. Van buiten loop je er misschien zo voorbij, maar binnen hangt in een van de kapellen een meesterwerk van Caravaggio: de Madonna dei Pellegrini, ook wel Madonna di Loreto genoemd.
Neem hier even de tijd voor, want juist de details maken dit schilderij bijzonder. Caravaggio schilderde Maria niet als een afstandelijke, bijna onbereikbare heilige op een troon. Ze staat blootsvoets in een eenvoudige deuropening met Jezus in haar armen. Voor haar knielen twee pelgrims die er duidelijk een lange reis op hebben zitten.
Kijk vooral naar hun voeten. Ze zijn bloot, vermoeid en vuil — en Caravaggio verbergt dat niet. Integendeel: de vuile voetzolen van een van de pelgrims zijn opvallend naar de toeschouwer gericht. Dat realisme was voor zijn tijd bijzonder. Caravaggio gebruikte gewone mensen als modellen en schilderde rimpels, armoede en imperfecties zoals hij ze zag.
Let ook op het licht. Vanuit de donkere achtergrond worden Maria, het kind en de pelgrims bijna letterlijk in het licht gezet. Dat sterke contrast tussen licht en donker is zo kenmerkend voor Caravaggio en geeft zijn schilderijen hun dramatische, bijna theatrale uitstraling.
En misschien is dat wel het mooiste: je hoeft in Rome niet altijd een museum binnen om oog in oog te staan met een wereldberoemd kunstwerk. Soms hoef je alleen maar de deur van een kerk te openen.
Ispirato-tip: het schilderij bevindt zich in de Cavalletti-kapel, de eerste kapel links. Ga er niet alleen even voor staan, maar kijk bewust naar de voeten, de gezichten en het licht — dan zie je ineens waarom Caravaggio zo bijzonder was.
Praktisch
📍 Basilica di Sant’Agostino in Campo Marzio
🚶 Vanaf Piazza Navona: ongeveer 3 minuten lopen
🎟️ Toegang tot de kerk is gratis
⛪ Houd rekening met vieringen; tijdens diensten is rustig en respectvol bezoek belangrijk.
4. Nog drie Caravaggio’s in San Luigi dei Francesi
En we zijn nog niet klaar met Caravaggio. Op slechts een paar minuten lopen ligt San Luigi dei Francesi, de Franse nationale kerk van Rome. In de Contarelli-kapel hangen maar liefst drie schilderijen van Caravaggio, allemaal rond het leven van de apostel Matteüs: De roeping van Matteüs, Matteüs en de engel en Het martelaarschap van Matteüs.
Vooral De roeping van Matteüs is er eentje om wat langer voor te blijven staan. Op het eerste gezicht lijkt het bijna alsof je naar een groep mannen in een donkere Romeinse kamer kijkt. Dan zie je rechts Christus verschijnen en verandert het hele schilderij.
Kijk naar zijn hand en volg daarna het licht. Christus wijst naar Matteüs en vanuit dezelfde richting valt een scherpe lichtbundel de donkere ruimte binnen. Matteüs lijkt verbaasd naar zichzelf te wijzen: bedoel je mij? Caravaggio vangt precies dat ene moment waarop alles voor hem kan veranderen. De kerk zelf wijst bovendien op de bijzondere symboliek van de hand van Christus en de overgang van donker naar licht.
Na Madonna dei Pellegrini herken je waarschijnlijk meteen wat typisch Caravaggio is: gewone mensen, diepe schaduwen, fel licht en een Bijbels verhaal dat ineens heel menselijk aanvoelt.
Ispirato-tip: zoek in De roeping van Matteüs niet meteen naar Matteüs. Begin rechts bij Christus, volg zijn uitgestrekte hand en daarna de lichtbundel. Zo ontdek je het schilderij bijna zoals Caravaggio het verhaal heeft opgebouwd.
Praktisch
📍 San Luigi dei Francesi, Piazza di San Luigi de’ Francesi
🚶 Vanaf Sant’Agostino: ongeveer 3 minuten lopen
🎟️ Toegang is gratis; er is geen ticket nodig.
⛪ De kerk heeft verschillende bezoekuren voor ochtend en middag en de tijden kunnen vanwege vieringen wijzigen.
Bekijk de actuele openingstijden van San Luigi dei Francesi
5. Piazza di Pietra — oud Rome met een rooftop erboven
Vanaf San Luigi dei Francesi wandelen we verder naar Piazza di Pietra. Het is geen groot plein en juist daarom vinden we het zo bijzonder: tussen de gebouwen duiken ineens elf enorme marmeren zuilen op, alsof een stukje van het oude Rome gewoon in de huidige stad is blijven staan.
De zuilen behoren tot het Hadrianeum, de tempel die in 145 na Christus werd voltooid ter ere van keizer Hadrianus. Van de oorspronkelijke vijftien zuilen aan deze zijde zijn er elf bewaard gebleven. In de negentiende eeuw werden de resten opgenomen in het gebouw van de beurs en de Camera di Commercio.
Loop vooral even helemaal naar de zuilen toe en kijk naar beneden. Het oorspronkelijke Romeinse straatniveau is hier nog zichtbaar en ligt enkele meters onder het plein waarop je nu staat. Zo wordt ineens heel tastbaar dat het Rome van vandaag laag voor laag boven op de antieke stad is ontstaan.
Kijk ook binnen in het Hadrianeum
Blijf hier niet alleen buiten staan, want achter de antieke zuilen kun je ook het Hadrianeum bezoeken. In de monumentale zaal wordt met een multimediale 3D-projectie het verhaal verteld van de Tempel van Hadrianus en de ontwikkeling van Rome door de eeuwen heen. De voorstelling duurt ongeveer 22 minuten en is een leuke manier om beter te begrijpen wat je buiten op Piazza di Pietra eigenlijk ziet. Na een tijdelijke sluiting in augustus is het sinds 1 september weer geopend voor bezoekers.
Het mooie is dus dat je hier eerst tussen het moderne Rome naar de bijna tweeduizend jaar oude zuilen kijkt en vervolgens binnen als het ware teruggaat naar de tijd waarin de complete tempel hier nog stond.
Even omhoog voor een aperitivo
En dan heeft Piazza di Pietra nog een heel andere kant. Om de hoek, aan de Via di Pietra, vind je La Terrazza del Cesàri, de rooftopbar van 9Hotel Cesàri. Vanaf het terras op de zesde verdieping kijk je uit richting Piazza di Pietra; vanaf het hogere gedeelte van het terras zie je ook de gevel van Sant’Ignazio di Loyola — toevallig onze volgende stop.
Dit is zo’n adres dat we graag onthouden voor later op de dag: na een middag wandelen even naar boven voor een glas wijn of cocktail terwijl de zon over de daken van Rome zakt. De rooftop is volgens het hotel momenteel dagelijks geopend van 12.00 tot 00.00 uur; reserveren wordt aangeraden.
Ispirato-tip: je hoeft de rooftop natuurlijk niet precies op dit moment in de wandeling te bezoeken. Sla hem op en kom tegen het einde van de middag terug voor een aperitivo — Piazza di Pietra krijgt in het avondlicht een heel andere sfeer.
Praktisch
📍 Piazza di Pietra, Rome
🚶 Vanaf San Luigi dei Francesi: ongeveer 5 minuten lopen
🎟️ Het plein en de antieke zuilen zijn vrij te bekijken
🍸 La Terrazza del Cesàri — Via di Pietra 89/A, 6e verdieping
🕛 Rooftop momenteel dagelijks 12.00–00.00 uur
Bekijk La Terrazza del Cesàri en reserveren
6. Laat je ogen voor de gek houden in Sant’Ignazio di Loyola
Vanaf Piazza di Pietra is het maar een paar minuten lopen naar Piazza Sant’Ignazio. Alleen het plein is al de moeite waard, met zijn bijna theatrale rococo-architectuur. Maar stap vooral de Chiesa di Sant’Ignazio di Loyola binnen, want hier wacht een van de mooiste optische illusies van Rome.
Eenmaal binnen is de kans groot dat je automatisch omhoog kijkt. Het enorme plafondfresco van Andrea Pozzo lijkt de kerk letterlijk open te breken naar de hemel. Door zijn meesterlijke gebruik van perspectief verdwijnen de grenzen tussen echte architectuur en schilderkunst bijna volledig. Het fresco verbeeldt de verheerlijking van Sint-Ignatius.
Maar waar is de koepel?
Loop daarna richting het midden van de kerk en kijk naar de grote koepel. Tenminste… wat een koepel lijkt.
Die bestaat helemaal niet.
Omdat de geplande echte koepel nooit werd gerealiseerd, creëerde Andrea Pozzo met perspectief een spectaculaire schijnkoepel. Wat vanaf de juiste plek driedimensionaal en metershoog lijkt, is in werkelijkheid een schildering op een vlak oppervlak. De huidige versie is gebaseerd op Pozzo’s ontwerp; zijn oorspronkelijke werk uit 1685 ging verloren bij een brand en werd in 1823 gereconstrueerd door Francesco Manno.
Ispirato-tip: zoek in de vloer naar het gemarkeerde kijkpunt en ga daar staan voordat je de koepel fotografeert. Vanaf die positie klopt het perspectief. Loop daarna een paar meter opzij en kijk opnieuw omhoog — dan zie je hoe Pozzo je ogen voor de gek houdt.
Praktisch
📍 Piazza Sant’Ignazio, Rome
🚶 Vanaf Piazza di Pietra: slechts enkele minuten lopen
🎟️ De kerk is vrij toegankelijk
🕘 Turismo Roma vermeldt momenteel een dagelijkse opening van 09.00–23.30 uur; houd rekening met vieringen en eventuele wijzigingen.
Bekijk actuele informatie over Sant’Ignazio di Loyola
7. Stap een Romeins palazzo binnen bij Galleria Doria Pamphilj
Vanaf Sant’Ignazio lopen we richting Via del Corso. Achter de vrij ingetogen gevel van Palazzo Doria Pamphilj bevindt zich een van die plekken waarvan je buiten nauwelijks vermoedt wat je binnen te wachten staat.
Het palazzo groeide gedurende ongeveer vijf eeuwen uit tot het complex dat je nu ziet. Binnen bevindt zich nog altijd de kunstcollectie van de familie Doria Pamphilj. De schilderijen hangen niet in strakke, moderne museumzalen, maar tussen vergulde lijsten, fresco’s, antieke meubels en spiegels. Vooral de Galleria degli Specchi, met haar grote Venetiaanse spiegels en beschilderde plafond, is prachtig.
Zoek Caravaggio én die beroemde paus
Na de Caravaggio’s die we eerder tijdens deze wandeling hebben gezien, kun je hier nog twee werken van hem ontdekken: Maddalena penitente en Riposo durante la fuga in Egitto. Beide stammen uit zijn vroege Romeinse periode, rond 1597.
Maar loop vooral ook naar het kleine Gabinetto di Velázquez. Daar hangt het beroemde Portret van paus Innocentius X uit circa 1650. Velázquez schilderde de paus opvallend realistisch; het werk kreeg later zelfs een eigen ruimte binnen de galerie.
Ispirato-tip: probeer hier niet ieder schilderij te bekijken. Kijk ook naar de kamers zelf: de spiegels, plafonds, deuren en zichtlijnen maken het gevoel dat je door een oud Romeins familiepalazzo loopt minstens zo bijzonder als de collectie.
Praktisch
📍 Via del Corso 305, Rome
🚶 Vanaf Sant’Ignazio: ongeveer 5 minuten lopen
🎟️ Regulier ticket momenteel €16 aan de kassa / €17 online; audioguide inbegrepen. Online reserveren wordt aanbevolen.
🕘 Maandag, dinsdag en donderdag 09.00–19.00; vrijdag t/m zondag 10.00–20.00. Woensdag gesloten. Laatste toegang één uur voor sluiting.
Voor uitgebreide bezoekersinformatie:
Plan je bezoek aan Galleria Doria Pamphilj
Hier staat veel meer: actuele openingstijden, prijzen, duur van een bezoek (ze adviseren ±1,5 uur), audioguide, bagageregels, bereikbaarheid én informatie over de Secret Apartments.
Voor direct reserveren en tickets:
Reserveer officiële tickets voor Galleria Doria Pamphilj
Hier kan de bezoeker meteen datum en tijdslot kiezen. De galerie waarschuwt dat toegang zonder reservering niet gegarandeerd kan worden.
En er is nog iets leuks dat we eventueel kunnen toevoegen: Caffè Doria zit in het palazzo en is zelfs zonder museumticket toegankelijk via Via della Gatta. Dat past eigenlijk heel goed bij zo’n dag — kunst bekijken en daarna koffie of lunch in het palazzo.
